Beknopt overzicht Slot Zeist

Adres: Zinzendorflaan 1  

De oudste vermelding van Seyst dateert uit 1165 

_{Het grondgebied waarop het slot is gebouwd werd in 1165 vermeld als eigendom van ene Godefridus van Seyst, zonder vermelding van een huis. In 1536 wordt wel melding gemaakt van bebouwing wanneer "dat huys te Seyst, vry eigen goed" door de Staten van Utrecht erkend wordt als ridderhofstad. Een ridderhofstad is grond waarop zich de woning met bijbehorende gebouwen van een riddermatig man bevindt.} 

• Bouw Slot Zeist als lustoord van Willem Adriaan van Nassau (1632-1705) heer van Odijk, Kortgene, Zeist en Driebergen, gehuwd met Elisabeth van der Nisse (1639-1698) Vrouwe van Heinkenszand, Overzand en Driewegen 
• Willem Adriaan was via zijn vader Lodewijk van Nassau-Beverweerd (1602-1665), kleinzoon van prins Maurits van Oranje (1567-1625), achterkleinzoon van “De Vader des Vaderlands” Willem van Oranje (1533-1584)
• aankoop van de ambachtsheerlijkheid Zeist en het vervallen middeleeuwse kasteel voor 5.000 gulden van de Staten van Utrecht en Willem Adriaan werd daarom Heer van Zeist
• ontwerp door Leidse stadsarchitect Jacobus Roman (1640-1716)
• interieur ontwerp voornamelijk door Franse hugenoot Daniël Marot (1661-1752)
• de grotendeels bewaard gebleven muur- en plafondschilderingen doen denken aan de Franse barok

 1705 

• zoon Lodewijk Adriaan graaf van Nassau (1670-1742) heer van Odijk, Blikkenburg en Kortgene en kleinzoon Willem Adriaan II (1704-1759) graaf van Nassau vrijheer van Zeist en Driebergen, vrijheer van Bergen

 1745 

• Cornelis Schellinger (1711-1778) een Amsterdamse ijzerhandelaar koopt het Slot voor 157.000 gulden voor de Hernhutters die hier “Ortsgemeine” oprichten. Schellinger werd zo vrijheer van Zeist en Driebergen
• Cornelis Schellinger kwam met graaf Nicholaas Ludwig von Zinzendorf-Pottendorf (1700-1760), stichter van de Broedergemeente, financieel overeen dat deze laatste de beschikking kreeg over een vleugel van het Slot en de weilanden ervoor. Daarop zouden later de huizen van de Broedergemeente worden gebouwd. Rechts van de oprijlaan werd plaats ingeruimd voor de ongetrouwde zusters en weduwen (het Zusterhuis en het Weduwenhuis), aan de andere kant voor de ongetrouwde broeders (het Broederhuis). Later werden deze respectievelijk het Zuster- en Broederplein genoemd.

Omdat de broeders en zusters in hun eigen onderhoud moesten voorzien richtten ze verschillende bedrijven op zoals een bakkerij, een knopenfabriek, een zilversmederij en een blikslagerij. Hun producten werden in het Broederhuis verkocht. In feite bestond hiermee in Zeist het eerste warenhuis van Nederland.1767 

• Maria Agnes Zu von Dohna (geboren von Zinzendorf-Pottendorf) (1735-1784), vrijvrouwe van Zeist gehuwd met Graaf Moritz Wilhelm Heinrich Zu Dohna-Schlodien (1737-1777)
• Maria woonde hier echter nooit
• Cornelis Schellinger verhuisde na verkoop van het Slot naar Broederplein 25-29 (Schellingerhuis) en ligt begraven op de Godsakker achter het Zusterplein.

 1784 

• Johannes Renatus (Jan) van Laer (1731-1792) heer van Zeist gehuwd met zijn nicht Cornelia Johanna Verbeek (1736-1804)
• lid van de Broedergemeente, verhuurde het Slot maar bleef zelf op het Zusterplein wonen

   1792 

• Johannes van Laer (1775-1816) laatste slotheer van Zeist gehuwd met Charlotte Beuning

1816

• Cornelis Renatus van Laer (1767-1842) gehuwd met Anna Cecilia van Laer (1770-??) 
• Jacob van Laer (1769-1824) gehuwd met Anna Cornelia Lugt (1739-1799), Christiane Salomé Verbeek (1742-1798) en Anna Johanna van Laer (1739-1799) 

1818 

• verkoop aan Coenraad Willem Wijborgh (1772-1844) gehuwd met Johanna Sonmans Boreel de Mauregnault (1775-1818) 
• directe doorverkoop aan Evangelisch-Lutherse Gemeente te Berbice in Brits Guyana 
• Slot en de pleinen worden gescheiden
• tot 1830 werd het Slot regelmatig verhuurd

 1830 

• jhr. Jan Elias Huydecoper (Amsterdam 1798 - Zeist 1865) tot Maarsseveen, ambachtsheer van Zeyst (x1820) en Marie Isabella Anne Josina Charlotte baronesse Taets van Amerongen (Utrecht 1802 - Bertrich in Duitsland 1859)
• restauratie van het Slot in de Empirestijl (keizerlijke stijl uit de tijd van Lodewijk Napoleon)
• aanbrengen van Bijbelse afbeeldingen in de Willemszaal door de Nederlandse kunstschilder Cornelis Kruseman (1797-1857)
• ontwikkeling achtertuin tot een landschapspark door Jan David Zocher (1791-1870)

 1867 

• Henriëtte Maria Jacoba Labouchère-Voombergh (1830-1904) gehuwd met Charles Bernhard Labouchère (1817-1897)
• plafondschilderingen in de Willemszaal werden verwijderd

 1908 

• mr. Ernest Samuel Labouchère (1856-1932) gehuwd met Marie Adelaïde Mathilde van Weede (1860-1934)
• Henriëtte Constance Adèle Labouchère (1860-1935) gehuwd met Jonkheer Frank Karel van Lennep (1865-1928) bewoonden een gedeelte van het hoofdgebouw en de linkervleugel.

 1924 

• N.V. Bouw- en Exploitatiemaatschappij Heemstede in Utrecht koopt het Slot voor afbraak

 1924 

• de gemeente Zeist koopt zes weken later het Slot voor 130.000 gulden met het park en de strook bos tussen de ‘doorgetrokken’ Koelaan en Waterigeweg

 1925 

• onderkomen voor diverse commissies en gemeentelijke bureaus

 1940 

• vordering slot door Gutsche, Major der Deutschen Wehrmacht om er de Ortskommandantur te vestigen
• door onachtzaamheid van Duitse militairen werd het Slot in de nacht van 8 op 9 februari 1945 door brand geteisterd, de linkervleugel brandde praktisch geheel af

 1945 

• na de bevrijding diende het slot als gevangenis voor politieke gevangenen
• later betrok het Entertainment Committee voor de Canadese troepen en de Intendance voor Overzeese Gebieden het gebouw

 1948 

• in het park werd, in het kader van een project voor werkelozen, een openlucht theater aangelegd met zitplaatsen voor 1000 personen

 1953 

• het Slot werd ingericht voor de opvang van slachtoffers van de Zeeuwse watersnoodramp

 1957 

• op 7 januari werd het startsein gegeven voor de omvangrijke restauratie onder leiding architect Johannes Bernardus baron van Asbeck (1911-2010) waarbij de inrichting en decoratie uitgevoerd is door Jan Ruys

 1960 

• renovatie Slot naar de oorspronkelijke barokstijl waarbij hij onder andere gebruik maakte van authentiek sloopmateriaal uit andere barokgebouwen.

 1969 

• voltooiing restauratie van de zijvleugels
• heropening op 8 oktober door Z.K.H. Prins Claus (1926-2002)
• Claus George Willem Otto Frederik Geert, Prins der Nederlanden, jonkheer van Amsberg
• geboren als Klaus-Georg Wilhelm Otto Friedrich Gerd von Amsberg

 2006 

• start renovatie van 1 jaar
• het onzichtbaar aanbrengen van installaties en vervangingen van aanwezige onderdelen
• de zichtbare resultaten zijn de historische kleurstellingen van de wandschilderingen, het binnen schilderwerk en werkzaamheden aan het antieke meubilair

Voor deze omvangrijke restauratie werden kosten nog moeite gespaard. Zo werd de wandbespanning in de blauwe zaal opnieuw geproduceerd op een zeventiende-eeuws weefgetouw van voor deze uitzonderlijke afmeting. Op basis van de originele ontwerpen heeft men met groot vakmanschap het Slot zoveel mogelijk in haar originele staat willen terugbrengen maar tegelijkertijd heeft men de noodzakelijke veranderingen aangebracht om aan de technische eisen van deze tijd te voldoen.